سوسکهای سبزیجات | معرفی ۳ آفت خطرناک و روشهای مقابله
نویسنده: مریم نراقی
مقدمه
سوسکها از جمله آفات مهمی هستند که میتوانند خسارات قابل توجهی به محصولات کشاورزی وارد کنند. این حشرات متعلق به راستهی Coleoptera بوده و شامل گونهها و خانوادههای مختلفی میشوند. تغذیهی گستردهی این آفات میتواند منجر به کاهش عملکرد محصول و آسیب به سلامت گیاهان شود. با توجه به افزایش جمعیت این سوسکها در محیطهای کشاورزی، کشاورزان و باغداران باید استراتژیهای موثری برای نظارت و کنترل این آفات به کار گیرند تا از خسارات ناشی از آنها جلوگیری کنند. در این مقاله، به بررسی برخی از مهمترین سوسکهای آفتدار در محصولات مختلف سبزیجات پرداخته و راهکارهای مدیریتی برای مقابله با آنها ارائه میشود.
سوسک خیار: سوسک خیار راهراه و سوسک خیار خالدار
سوسکهای خیار راهراه غربی (Acalymma trivittatum) و سوسکهای خیار خالدار غربی (Diabrotica undecimpunctata undecimpunctata) از جمله آفات مهم محصولات خانوادهی کدوئیان (Cucurbits) هستند. سوسکهای بالغ راهراه حدود ۱/۳ اینچ طول داشته و دارای سر سیاه و بالهای زرد با نوارهای سیاه هستند. سوسکهای خالدار غربی نیز اندازهای مشابه داشته و دارای دوازده نقطهی سیاه روی بالهای زرد رنگ خود هستند. سوسکهای راهراه به عنوان آفت جدی محصولات کدوئیان در یوتا شناخته میشوند، در حالی که سوسکهای خالدار معمولاً آفت کمخطرتری محسوب میشوند. هر دو گونه از برگها تغذیه میکنند، اما تنها سوسکهای راهراه به میوهها نیز آسیب میرسانند. لاروهای این سوسکها ۱/۳ تا ۱/۲ اینچ طول داشته و بدنی سفید تا زرد رنگ، سر قهوهای و سه جفت پای قهوهای دارند. شفیرهها نیز حدود ۱/۴ اینچ طول داشته و به رنگ زرد-سفید هستند.
این سوسکها در مکانهای محافظتشده نزدیک مزارع و باغها، مانند زیر بقایای گیاهی یا در شکافهای ساختمانها، زمستانگذرانی کرده و در بهار با افزایش دما به بیش از ۵۰ درجه فارنهایت فعال میشوند. پس از جفتگیری، مادهها ۲۰۰ تا ۱۲۰۰ تخم در خاک مرطوب پایهی گیاهان کدوئی میگذارند. لاروها ابتدا از ریشهها تغذیه کرده و سپس به پوست و گوشت میوهها حمله میکنند. علاوه بر آسیب مستقیم ناشی از تغذیه، این سوسکها میتوانند ناقل بیماریهای گیاهی مانند ویروس موزاییک کدو باشند. علائم آسیب شامل جای زخمهای تغذیهای روی پوست میوهها، سوراخهای روی ساقهها و برگها و از بین رفتن گلها است.
برای مدیریت این آفت، نظارت منظم بر تمام قسمتهای هوایی گیاه، از جمله زیر برگها و پایهی ساقهها، ضروری است. گیاهان تازه جوانهزده یا نشاء شده باید دو تا سه بار در هفته بررسی شوند، زیرا تغذیهی سوسکها میتواند به سرعت گیاهان کوچک را از بین ببرد. برای گیاهان بزرگتر، بررسی هفتگی کافی است. در صورت افزایش جمعیت سوسکها، استفاده از تلههای چسبندهی زرد میتواند به نظارت و کنترل کمک کند.
سوسک سهخطی سیبزمینی
سوسکهای سهخطی سیبزمینی (Lema daturaphila) آفتی هستند که به بسیاری از گیاهان خانوادهی بادنجانیان (Solanaceae) از جمله توماتیلوها آسیب میرسانند. هر دو مرحلهی بالغ و لاروی این سوسکها میتوانند خسارات قابل توجهی به برگهای گیاهان وارد کنند. سوسکهای بالغ دارای بدنی نارنجی، شاخکهای سیاه و دو نقطهی کوچک سیاه در پشت سر خود هستند. بالپوشهای آنها زرد رنگ بوده و سه نوار سیاه در طول پشت آنها دیده میشود. لاروها زرد-سبز با سر سیاه و سه جفت پا هستند و اغلب خود را با مدفوع خود میپوشانند تا از شکارچیان در امان بمانند.
این سوسکها ممکن است در مرحلهی بالغ یا شفیره در خاک زمستانگذرانی کنند و از ماه مه تا اوت برای جفتگیری و تخمگذاری روی گیاهان میزبان ظاهر شوند. تخمها به صورت گروهی در زیر برگها گذاشته میشوند و پس از تفریخ، لاروها به صورت گروهی از برگها تغذیه میکنند. لاروها در اواسط تا اواخر تابستان به شفیره تبدیل شده و به مرحلهی بالغ میرسند. در یوتا، معمولاً یک نسل در سال وجود دارد.
علائم آسیب شامل سوراخهای روی برگها است که شدت آن بستگی به تعداد جمعیت آفت دارد. برای تولیدکنندگان کوچک، جمعآوری دستی لاروها و سوسکهای بالغ و قرار دادن آنها در آب صابونی میتواند موثر باشد. همچنین، حذف علفهای هرز اطراف، به ویژه آنهایی که متعلق به خانوادهی بادنجانیان هستند، میتواند به کاهش جمعیت آفت کمک کند. استفاده از پوششهای ردیفی نیز میتواند در جلوگیری از دسترسی سوسکهای بالغ به گیاهان موثر باشد.
سوسک سیبزمینی کلرادو
سوسکهای سیبزمینی کلرادو (Leptinotarsa decemlineata) دارای نوارهای زرد و سیاه هستند. تخمهای بیضی شکل و زرد تا نارنجی رنگ آنها به صورت دستههای ۲۰ تا ۴۵ تایی در زیر برگها گذاشته میشوند. لاروها قرمز رنگ با بدنی برآمده و دو ردیف نقطهی سیاه در دو طرف بدن خود هستند.
این سوسکها دو تا سه نسل در سال داشته و از اواخر آوریل تا زمان از بین رفتن بوتههای سیبزمینی فعال هستند. آنها به صورت بالغ در زیر بقایای گیاهی و در خاک زمستانگذرانی کرده و حدود ماه مه ظاهر میشوند. لاروها از ماه ژوئن شروع به تغذیه از برگها کرده و معمولاً قسمتهای بالایی گیاهان را ترجیح میدهند. علائم آسیب شامل زخمهای دندانهدار در حاشیهی برگها، آسیبهای نامنظم و فضولات تیره روی برگها است.
برای مدیریت این آفت، چرخش کشت با محصولات غیر بادنجانی، حذف علفهای هرز بادنجانی و استفاده از آفتکشها در صورت لزوم توصیه میشود. همچنین، چرخش گروههای آفتکشها برای مدیریت مقاومت آفت ضروری است
واژهنامه
- Cucurbits: کدوئیان، خانوادهی گیاهانی شامل خیار، کدو، هندوانه و غیره.
- Elytra: بالپوش، بخش سخت و محافظ بالهای سوسکها.
- Frass: فضولات حشرات.
- Goosenecking: خمیدگی ساقههای ذرت به دلیل آسیب ریشهها.
Parasitoid wasps: زنبورهای پارازیتوئید، حشراتی که تخمهای خود را در بدن میزبان قرار داده و لاروهای آنها از میزبان تغذیه میکنند
منابع
- Capinera, J. L. (2001). Handbook of Vegetable Pests. Academic Press.
- Metcalf, R. L., & Luckmann, W. H. (1994). Introduction to Insect Pest Management. Wiley.
- University of Utah Extension. (2023). Integrated Pest Management for Vegetable Crops. Retrieved from https://extension.utah.edu